Actualiteit gegevens: 06-12-2018

Monumentengegevens

Monumentnummer
Het monumentnummer is een registergegeven
408905
Status: 
rijksmonument
Inschrijving register
Inschrijving register is een registergegeven
13 november 1991
Kadaster deel/nr: 
10691/21
Internationaal Kenteken: 
Nee

Locatie

Provincie
Provincie is een registergegeven
Noord-Holland
Gemeente
Gemeente is een registergegeven
Amsterdam
Woonplaats
Woonplaats is een registergegeven
Amsterdam
X-Y coördinaat: 
120903 - 486599

Omschrijving
De rijksmonumentomschrijving is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument

In 1891 in opdracht van de American Life Insurance Company naar ontwerp van Jac. van Looy gebouwd winkel/kantoorgebouw genaamd "New York", in internationale eclectische trant en opgetrokken met vijf bouwlagen, kelder en kapverdieping onder mansardekap - waaraan in 1933 naar functionalistisch ontwerp van G.Th. Rietveld een in glas en staal uitgevoerd koepelgebouw met opschrift METZ is toegevoegd - met van zuilorden en beeldhouwwerk voorziene natuurstenen gevels en door leien koepel met lantaarn bekroonde erkerpartij op de afgeschuinde hoek bij Leidsestraat en Keizersgracht. Het grotendeels symmetrisch opgezette hoekpand - sinds 1908 in gebruik bij de firma Metz & Co. - heeft de overhoeks gesitueerde hoofd-ingang in het midden, met te weerszijden elk een vijf venster-assen brede zijgevel met aan het uiteinde een omlijste zij-ingang, voorzien van een gebogen fronton met medaillon; de zij-ingang aan de Leidsestraat is naderhand gewijzigd. Tussen deze ingangs-partijen is op de beganegrond en de eerste verdieping een staalconstructie met pilasters en klinknagels aangebracht ten behoeve van grote glas- oppervlakken. Op de tweede verdieping zijn boven een door een balustrade omgeven balcon aan weerszijden hermen en karyatiden aangebracht, afgewisseld door herm-koppen, die een driehoekig fronton respectievelijk een balcon met balustrade dragen. De gevels bevatten over de derde en de vierde verdieping Corinthische pilasters van de kolossale orde; de vensters van de derde verdieping worden afwisselend bekroond door gebogen en driehoekige frontons, waarbij de gebogen frontons zijn versierd met sculpturen van arenden, respectievelijk mascarons; voorts zijn bij het gehele pand de initialen N en Y van "New York", eikebladeren en festoenen als decoratie toegepast. Boven de vierde verdieping een gekorniste kroonlijst met tandlijst en attiek, waarbij aan de uiteinden elk een natuurstenen dakkapel met driehoekig fronton is aangebracht. Van de vensters op de tweede, derde en vierde verdieping, in oorsprong alle T-vensters met drieruitsbovenlichten, is thans bij de meeste de oorspronkelijke indeling nog bewaard gebleven. De overhoekse erkerpartij, die in detaillering aansluit bij die van de zijgevels, bevat voorts boven de hoofd-ingang twee kolossale voluten met onderaan een medaillon en reliefs met gestileerde bladmotieven; boven de kroonlijst een ingezwenkt gebogen fronton met twee gebeeldhouwde mythologische figuren; in de in natuursteen met pilasters uitgevoerde opbouw daarboven een halfronde boognis met arend en lauwerkransen; de hoge, achtzijdige tamboer is op drie plaatsen voorzien van een ronde, in Engelse trant uitgevoerde, wijzerplaat achter glas, met pilaster-omlijsting en van een schelp-motief voorzien gebogen fronton. De opengewerkte lantaarn boven de koepel heeft een bolvormige ijzeren bekroning, in oorsprong met windwijzer. Op de kapverdieping het naar ontwerp van G.Th. Rietveld in de trant van het Nieuwe Bouwen uitgevoerde koepelopbouw, genaamd 'Op het dak'; de koepel - in oorsprong bestemd als tentoonstellingsruimte - is op cirkelvormige grondslag opgetrokken in staal en glas glas met smalle stalen sponningen in horizontale onderverdeling onder een plat dak met aan twee zijden aan een open hekwerk het opschrift METZ in door Rietveld ontworpen typografie. Inwendig bevat het gebouw ondermeer een door troggewelven overspannen kelder, een draagconstructie met kolommen (waarvan de zes op piedestals geplaatste Dorische kolommen op de beganegrond in het zicht gelaten zijn) en aan de zijde van de Keizersgracht een marmeren trappenhal met vestibule, waarvan de dubbele glazen paneeldeuren geetste voorstellingen van een arend bevatten; in het trappenhuis verder dubbele kwartslagtrappen met marmeren treden, in siersmeedwerk uitgevoerde balustrades en koperen leuningen, en gestucte van blokgroeven voorziene zijwanden, waarin ten dele nog de oorspronkelijke paneeldeuren bewaard zijn gebleven. Ook inwendig is het motief van de verstrengelde initialen N en Y op diverse plaatsen toegepast. Markant gesitueerd winkel/kantoorgebouw van rijk gedecoreerde, bij het internationale eclecticisme uit de late 19e eeuw aansluitende architectuur en als zodanig van algemeen belang wegens architectuur- en cultuurhistorische waarde.

Adressen
Straatnaam, Huisnummer, Postcode en Woonplaats zijn registergegevens

HoofdadresStraatNrToev.PostcodeSitueringLocatieWoonplaats
JaKeizersgracht4551017 DKAmsterdam

Oorspronkelijke functies

HoofdfunctieFunctiesoortHoofdcategorieSubcategorieFunctieVerbijzonderToelichting
Jaoorspronkelijke functieHandelsgebouwen, opslag- en transportgebouwenHandel en kantoorVerzekeringskantoor

Percelen
De naam van de kadastrale gemeente, de sectie en het perceelnummer zijn registergegevens

Kadastrale gemeenteSectieGrondperceelKad. objectAppartement
AMSTERDAM III/862610303A8
AMSTERDAM III/862610303A2
AMSTERDAM III/862610303A13
AMSTERDAM III/862610303A6
AMSTERDAM III/862610303A3
AMSTERDAM III/862610303A12
AMSTERDAM III/862610303A20
AMSTERDAM III/862610303A5
AMSTERDAM III/862610303A23
AMSTERDAM III/862610303A22
AMSTERDAM III/862610303A9
AMSTERDAM III/862610303A27
AMSTERDAM III/862610303A17
AMSTERDAM III/862610303A21
AMSTERDAM III/862610303A24
AMSTERDAM III/862610303A16
AMSTERDAM III/862610303A7
AMSTERDAM III/862610303A18
AMSTERDAM III/862610303A15
AMSTERDAM III/862610303A19
AMSTERDAM III/862610303A26
AMSTERDAM III/862610303A1
AMSTERDAM III/862610303A28
AMSTERDAM III/862610303A11
AMSTERDAM III/862610303A14
AMSTERDAM III/862610303A4
AMSTERDAM III/862610303A25
AMSTERDAM III/862610303A10