Actualiteit gegevens: 21-03-2019

Monumentengegevens

Monumentnummer
Het monumentnummer is een registergegeven
525226
Complexnummer: 
525217 - Eikenhorst (De Horsten)
Status: 
rijksmonument
Inschrijving register
Inschrijving register is een registergegeven
5 september 2006
Kadaster deel/nr: 
50602/44
Internationaal Kenteken: 
Nee

Locatie

Provincie
Provincie is een registergegeven
Zuid-Holland
Gemeente
Gemeente is een registergegeven
Voorschoten, Wassenaar
Woonplaats
Woonplaats is een registergegeven
Voorschoten, Wassenaar
X-Y coördinaat: 
87294 - 459825

Omschrijving
De rijksmonumentomschrijving is een registergegeven voor zover noodzakelijk voor de identificatie van het rijksmonument

Inleiding

De historische PARKAANLEG in Landschapsstijl van Eikenhorst, maakt tezamen met Ter Horst (gemeente Voorschoten) en Raaphorst deel uit van de Horsten, een omvangrijk landgoed, dat rond het midden van de 19de eeuw zijn huidige omvang heeft gekregen. Prins Frederik der Nederlanden (1797-1881), de tweede zoon van koning Willem I, verwierf achtereenvolgens de buitenplaatsen De Paauw (1938), Raaphorst (1838), Ter Horst (1838), Eikenhorst (1845), Backershagen (1846) en Groot Haesebroek (1854). In opdracht van de prins werkte de Duitse tuinarchitect C.E.A. Petzold (1815-1891) tussen 1854 en 1858 aan de eenwording van de verschillende landgoederen, waarbij kenmerkend voor de grootschalige aanleg in Landschapsstijl de 'Umfahrungsweg' is. Deze leidt langs de diverse bezienswaardigheden en huizen in de verschillende parken. De Umfahrungsweg kent gedeeltelijk nog de oorspronkelijke verharding met klinkers en ijsselstenen. Herkenbare elementen van de formele 17de-eeuwse aanleg zijn de brede oprijlaan vanaf de Rijksstraatweg (gedateerd 1665, dhr. Roodenburg) en de haaks daarop lopende oprijlaan naar de Horst- en Voordelaan, evenals een gedeelte van de waterstructuur, waaronder het restant van de omgrachting van de oorspronkelijke buitenplaats.

Omschrijving

Het landschapspark vormt één geheel met het aangrenzende park van Raaphorst, waarbij het bosgedeelte zich hoofdzakelijk concentreert tot het strandwalgedeelte langs de Rijksstraatweg aan de noordwestzijde. Het zuidoostelijke gebied beslaat voornamelijk open weiden. De bestaande verbindingslanen tussen de strandwallen van Wassenaar en Voorschoten (zoals de Horstlaan) worden hoofdzakelijk geflankeerd door geriefhout. Hiervan is de Horstlaan opgenomen in de, gedeeltelijk nog met puin en ijsselsteentjes verharde, Umfahrungsweg. Deze langs de diverse buitenplaatsen van de Horsten voerende Umfahrungsweg gaat vanaf de Horstlaan met een bocht langs de voormalige modelboerderij 'Eikenhorst' (nu. Wederbouwopbouwboerderij) waar enige solitaire bomen staan en vanwaar men een panoramisch uitzicht heeft over de weilanden, richting Ter Horst. In oorsprong heeft men hier tevens uitzicht van de oprijlaan van Eikenhorst op de Rijksstraatweg, maar deze is door de huidige erfafscheiding van het moderne landhuis aan het zicht onttrokken. De weg sluit tevens aan op de aftakking van de Umfahrungsweg, die afkomstig is van Raaphorst. Het westelijke deel van de Umfahrungsweg, voert door een lommerrijk bos, dat zich kenmerkt door diverse groepen met naaldbomen en een sterke accidentatie met diverse kunstmatige duinruggen en een kunstmatige duinpan. Daarnaast zijn er in het bos nog diverse onverharde padenpatronen herkenbaar. Aan de zuidwestzijde, ten noorden van de portierswoning (Raaphorstlaan 5) is nog een rechthoekige weide herkenbaar met een kunstmatige verhoging en restanten van vaarsloten. De Umfahrungsweg eindigt bij de dienstwoning van Rijksstraatweg 591, waar een oversteek naar Backershagen was. Bij deze dienstwoning Rijksstraatweg 591 staat een 19de-eeuwse houten schuur van schaaldelen. De enigszins schuin georiënteerde oprijlaan van het oorspronkelijke buiten, is een monumentale, relatief brede oprijlaan, geflankeerd door oude beukenbomen. De vanaf de Raaphorstlaan in noordoostelijke richting lopende oprijlaan wordt eveneens geflankeerd door loofbomen (eiken). Met in het noordoostelijke gedeelte van de buitenplaats en nabij Raaphorstlaan 5 is de rechtlijnige verkavelingsstructuur van vaarsloten en omgrachting nog herkenbaar. De beplanting van het bos bestaat, afgezien van naaldbomen, hoofdzakelijk uit beuken- en eikenbomen. Verder komen diverse taxussen en andere inheemse variëteiten aan loofbomen en heesters voor.

Waardering

De historische parkaanleg van Eikenhorst is van algemeen belang vanwege de cultuur- en tuinhistorische waarde als belangrijk voorbeeld van een in oorsprong oudere park- en tuinaanleg, welke in de negentiende eeuw is geïntegreerd in het omvangrijke landgoed van prins Frederik.

De historische park- en tuinaanleg van Eikenhorst is tevens van algemeen belang wegens tuinhistorische waarde als onderdeel van een omvangrijk park in Landschapstijl naar het ontwerp van C.E.A. Petzold, die deel uitmaakt van het landgoed De Horsten. Hiervan is de parkaanleg in landschapsstijl in hoofdlijnen goed bewaard gebleven met de voor het oeuvre van de tuinarchitect C.E.A. Petzold karakteristieke elementen. Kenmerkend daarbij is de ruimtelijke opbouw met de sterke perspectiefwerking (in de compositie van de onderdelen, het bijzondere kleurgebruik van de lobbenvormig aangelegde beplanting, de rondwandelingen, waterpartijen en de sterke visuele relatie tussen de parkaanleg en het hoofdhuis.) Doordat Petzold de oudere structuren heeft geïntegreerd in zijn parkaanleg zijn oude formele 17de- en 18de-eeuwse elementen herkenbaar gebleven.

Het historische park Eikenhorst neemt als onderdeel van het omvangrijke landgoed De Horsten, welke op zijn beurt één geheel vormt met onderneer De Paauw, Backershagen en Groot Haesebroek, een belangrijke plaats in binnen het oeuvre van C.E.A. Petzold, die hier één totaalconcept in Landschapsstijl heeft weten te creëren met onder meer een 'Umfahrungsweg'. In dit opzicht is tevens sprake van zeldzaamheidswaarde.

De landschappelijke hoofdstructuur is vrij gaaf en herkenbaar gebleven in hoofdvorm, wat betreft de waterpartijen, open ruimten en beplanting.

Het park is stedenbouwkundig en landschappelijk van belang als onderdeel van De Horsten, welke op haar beurt weer deel uitmaakt van de landgoederenzone aan weerszijden van de Rijksstraatweg, die doorloopt tot aan de Veurseweg.

Adressen
Straatnaam, Huisnummer, Postcode en Woonplaats zijn registergegevens

HoofdadresStraatNrToev.PostcodeSitueringLocatieWoonplaats
JaRijksstraatweg5572245 BBBijWassenaar

Oorspronkelijke functies

HoofdfunctieFunctiesoortHoofdcategorieSubcategorieFunctieVerbijzonderToelichting
Jaoorspronkelijke functieKastelen, landhuizen en parkenTuin, park en plantsoenHistorische aanleg

Percelen
De naam van de kadastrale gemeente, de sectie en het perceelnummer zijn registergegevens

Kadastrale gemeenteSectieGrondperceelKad. objectAppartement
WASSENAARD703
WASSENAARD2567
WASSENAARD679
WASSENAARD686
WASSENAARD698
WASSENAARD687
WASSENAARD2568
WASSENAARD677
WASSENAARD669
WASSENAARD672
WASSENAARD699
WASSENAARD5
WASSENAARD2881
WASSENAARD2569
WASSENAARD681
WASSENAARD682
WASSENAARD702
WASSENAARD689
WASSENAARD683
WASSENAARD678
WASSENAARD693
WASSENAARD701
WASSENAARD2213
WASSENAARD704
WASSENAARD680
WASSENAARD685
WASSENAARD688
WASSENAARD1599
WASSENAARD3
WASSENAARD2880
WASSENAARD854
WASSENAARD700
WASSENAARD697
WASSENAARD2673
WASSENAARD674
WASSENAARD684
WASSENAARD692
WASSENAARD690
WASSENAARD670
WASSENAARD676
WASSENAARD673
WASSENAARD671
WASSENAARD691
WASSENAARD695
WASSENAARD2211
WASSENAARD675
WASSENAARD694
WASSENAARD696
WASSENAARD2214
WassenaarD2878
WASSENAARD2932
WassenaarD2877

Bouwstijlen

HoofdstijlSubstijlZuiverheidToelichting
Landschapsstijlstijlzuiver

Bouwtypen

HoofdcategorieSubcategorieBouwtypeToelichting
Kastelen, landhuizen en parkenTuin, park en plantsoen

Bouwactiviteiten

VanTotNauwkeurigheidWerkzaamheidToelichting
18541858globaalvervaardiging